Ο Σύνδεσμος Σιφνίων έχει άρρηκτη και στενή σχέση με το Ιερό Προσκύνημα της Παναγιάς του Βουνού διαχρονικώς. Σχέση που έχει εκδηλωθεί όχι μόνο μέσω της οικονομικής και πρακτικής βοήθειας του Συνδέσμου σε εργασίες περάτωσης, συντήρησης και αποκατάστασης των εγκαταστάσεων αλλά -το κυριώτερο- σχέση αγάπης και φροντίδας. Για παράδειγμα, τόσο οι προσωπικές επισκέψεις των μελών του όσο και οι οργανωμένες εκδρομές του Συνδέσμου στην Σίφνο, κατά τις εποχές που οι μετακινήσεις δεν ήσαν εύκολες, σχεδόν αναπόδραστα κατέληγαν στην Παναγιά του Βουνού. Αντίστοιχες ήσαν και οι προσπάθειες καταγραφής και διάδοσης της ιστορικότητας της Μονής με εκδόσεις, εκδηλώσεις, πανηγύρεις κλπ. Αποτέλεσμα της ειδικής σχέσης αυτής είναι η εκπροσώπηση του Συνδέσμου Σιφνίων στο Διοικ. Συμβούλιο του Ιερού Προσκυνήματος της Παναγίας του Βουνού από της ιδρύσεώς του με ΦΕΚ (1981).
Το Μοναστήρι της Παναγιάς του Βουνού, θεμελιωμένο το 1813, έχει μέσα στον χρόνο αποκτήσει ειδική θέση ανάμεσα στα υπόλοιπα προσκυνήματα της Σίφνου καθώς και κοινωνικές “περγαμηνές”. Το έχουν επισκεφθεί τουλάχιστον 3 Βασιλείς -οι της Ελλάδος Παύλος & Φρειδερίκη (1952), της Μ. Βρεταννίας Γεώργιος ΣΤ’ (1927) και της Ιταλίας Βίκτωρ Εμμανουήλ Ιταλίας (1900)- με καταγεγραμμένα σχόλια, ενώ εδώ έμεινε και ενεπνεύσθη ο συγγραφέας Ν. Καζαντζάκης αλλά και πάμπολλοι Σίφνιοι λόγιοι. Εχουν γραφεί βιβλία και ποιήματα για αυτό και το τιμούν προσκυνητές λόγω των θαυματουργών εικόνων του. Παρά το γεγονός ότι εικαστικά οι σε αυτό εικόνες (Παναγιά Κανάλα ‘Αμολύντου’, Παναγιά Μαχαιρούσα ‘χαρίεσσα’) ίσως υστερούν συγκριτικά μέ άλλες εικόνες και αγιογραφίες της Σίφνου, εν τούτοις δεν υπολείπονται σε παλαιότητα και θρυλούμενες θαυματουργές ιδιότητες (κυρίως τέκνα σε στείρες γυναίκες). Επιπλέον, ο τρίκλιτος ναός (επίσης αφιερωμένος στους Αγ. Κων/νο-Αγ. Ελένη και Αγ. Νικόλαο) έχει ιδιαίτερη χάρη και αποπνέει θρησκευτικότητα, απότοκο ίσως της μοναστικής ζωής τόσο ως ανδρώα Μονή αρχικά όσο και ως Γυναικείο μοναστήρι αργότερα. Η παρουσία και συνεισφορά της οικογενείας του Μ.Ευεργέτη της Μονής Φρ. Θεολόγου έχει συντελέσει τα μέγιστα στην διατήρηση της λειτουργικότητας της Μονής.
Ζῶ ἐπί τέλους τή ζωή μου. Ἕνα κελί κάτασπρο, ἕνα λαγήνι νερό, λίγο γάλα καί αὐγά κ’ ἕνα παραθυράκι ἀπ’ ὅπου βλέπω τή θάλασσα καί τίς ἐλιές στό πλάϊ τοῦ βουνοῦ. Κ’έπειτα, απόξω, μιά μεγάλη αὐλή πλακοστρωμένη καί στήν ἄκρα τό λευκό μνῆμα τῆς «Μοναχῆς Θεοφίλης», πού ἀπάνω του τώρα ἀκουμπῶ καί Σᾶς γράφω. Εἶμαι ἀληθινά βαθύτατα εὐτυχής. Μοῦ φαίνεται πώς τίποτα δεν μπορῶ πιά νά ἐπιθυμήσω. Η ψυχή μου λευτερώθηκε κι ἄρχισα νά γράφω καί βρίσκομαι διαρκῶς κάτω ἀπό τα φτερά ἄν ὄχι της Νίκης, μά τοῦ Λυτρωμοῦ.
Πόσο μάταια περιέπλεξαν οἱ ἄνθρωποι τή ζωή τους μέ πλῆθος ἀνόητες ἀνάγκες! Ἀπεδῶ ο παραλογισμός τῆς κοινωνικῆς ζωῆς μοῦ κάνει κατάπληξη. Πρός τί ὅλα αυτά; Ἡ ζωή εἶναι ὑψηλότερη καί ἁπλούστερη. Τήνε νοιώθω εδῶ, στήν αὐλή, τό βράδυ σά βασιλέψει ὁ ἥλιος καί ὑψωθεῖ τό φεγγάρι καί φυσήξει τό βραδυνό ἀεράκι. Ἢ τή νύχτα, σάν ξυπνῶ καί γιά νά πιστέψω σ’εὐτυχία μου, ἀνοίγω τό κελί καί βλέπω τόν κάτασπρο τροῦλο τῆς ἐκκλησίας κι ἀκούω τό μακρινό γαύγισμα τοῦ σκύλου στό φεγγάρι. Ἀναπνέω τό Θεό, σάν τόν ἀέρα τό βουνήσιο καί ὃλο μου τό σῶμα φεγγοβολᾶ ἀπό τήν παρουσία του. «Φυγή μόνου πρός μόνον»! τά τελευταῖα αὐτά λόγια τοῦ Πλωτίνου πώς θἃθελα νά γίνουν ἡ ἀρχή μιᾶς νέας, ἀνώτερης ζωῆς!
Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ, ΣΙΦΝΟΣ, ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ, 13-07-1915
